Schijnzelfstandigheid: let op het juiste contract bij zzp-inhuur

De overheid wil dat zelfstandigen kunnen blijven ondernemen. Tegelijk wil zij voorkomen dat iemand als zzp’er wordt ingehuurd, terwijl de samenwerking in werkelijkheid lijkt op loondienst. Dat heet schijnzelfstandigheid. Voor ondernemers is dit geen abstract onderwerp: het raakt direct aan contracten, facturen, loonheffingen en mogelijke correcties achteraf.

Bedrijven en zzp’ers zijn samen verantwoordelijk om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Het uitgangspunt is simpel, maar de beoordeling kan in de praktijk lastig zijn: past de opdracht echt bij zelfstandig ondernemerschap, of hoort daar eigenlijk een arbeidsovereenkomst bij? Volgens de overheid is het belangrijk om vooraf het juiste contract te kiezen. Als dat niet gebeurt, kunnen zowel de opdrachtgever als de werkende daar last van krijgen.

De Belastingdienst controleert sinds 1 januari 2025 weer volledig op schijnzelfstandigheid. Bij inhuur van een schijnzelfstandige kan een bedrijf of organisatie een naheffing voor loonheffingen krijgen. Ook voor de werkende kan een verkeerd contract gevolgen hebben, bijvoorbeeld als ondernemersvoordelen zijn gebruikt terwijl daar mogelijk geen recht op bestaat.

Wat betekent dit voor je administratie

Voor de administratie betekent dit vooral dat je de samenwerking met zzp’ers goed moet kunnen onderbouwen. Een factuur alleen is niet genoeg om te laten zien dat iemand ook echt zelfstandig werkt. De vraag is of het totaalplaatje klopt: de opdracht, de manier van werken en het contract moeten bij elkaar passen.

Als achteraf blijkt dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, kan de opdrachtgever alsnog te maken krijgen met loonbelasting, premies werknemersverzekeringen, bijdragen Zorgverzekeringswet en soms pensioenpremies. Ook kan een cao van toepassing zijn. Dat zijn posten die normaal niet in de administratie van een zzp-opdracht zitten, maar bij een verkeerde beoordeling alsnog relevant kunnen worden.

Voor de zzp’er speelt iets anders mee. Wie eigenlijk werknemer is, maar zichzelf als ondernemer behandelt, gebruikt mogelijk ondernemersvoordelen zoals de zelfstandigenaftrek. Volgens de bron kan het zijn dat daar geen recht op bestaat en dat bedragen moeten worden terugbetaald. Dat maakt het belangrijk om niet alleen naar de facturen te kijken, maar ook naar de aard van de werkzaamheden.

Onze kijk

Wij zien dat ondernemers vaak praktisch redeneren: iemand stuurt een factuur, dus het zal wel zzp zijn. Maar bij schijnzelfstandigheid draait het niet alleen om de naam op het contract of de factuur. Het gaat om de echte arbeidsrelatie. Als die in de praktijk lijkt op loondienst, kan dat administratief en financieel anders uitpakken dan gedacht.

Voor opdrachtgevers is dit vooral een risico bij terugkerende of structurele werkzaamheden. Voor zzp’ers is het risico dat zij minder zeker zijn van rechten die bij loondienst horen, zoals loon bij ziekte, terwijl zij tegelijk hun administratie als ondernemer voeren. De overheid noemt ook bredere gevolgen, zoals oneerlijke concurrentie en hogere druk op werknemers binnen organisaties.

Ons advies is daarom: behandel dit als een administratief controlemoment, niet als een formaliteit. Leg vast waarom een opdracht als zzp-opdracht wordt gezien. Als daar twijfel over is, moet de situatie verder worden beoordeeld.

Praktische check

- Controleer of het contract past bij de manier waarop er echt wordt gewerkt.

- Kijk niet alleen naar de factuur, maar ook naar de feitelijke samenwerking.

- Beoordeel bij zzp-inhuur of mogelijk sprake is van loondienst.

- Let op mogelijke gevolgen voor loonheffingen, premies en bijdragen Zorgverzekeringswet.

- Controleer als zzp’er of gebruikte ondernemersvoordelen passen bij je situatie.

- Leg afspraken en de reden voor zzp-inhuur duidelijk vast in je administratie.

Wanneer actie nodig is

Actie is nodig als je zzp’ers inhuurt en niet goed kunt uitleggen waarom er geen sprake is van loondienst. Ook als je zelf zzp’er bent en vooral voor één of meerdere opdrachtgevers werkt op een manier die sterk lijkt op een werknemer, is controle verstandig.

Van 1 oktober tot en met 29 oktober 2026 kan worden meegedacht over de nieuwe zelfstandigenwet. Dat verandert niets aan het belang van de huidige beoordeling: bedrijven en zzp’ers moeten nu al zorgen dat het contract aansluit bij de werkelijkheid.

Twijfel je over een opdracht of samenwerking, laat dan controleren welke administratieve aandachtspunten er zijn. Een definitieve beoordeling hangt af van de concrete situatie. Wij kunnen helpen om de stukken en administratie overzichtelijk te maken, zodat duidelijker wordt waar risico’s zitten.